Kontaktowe alergie na materiały stomatologiczne stwierdza się aż u 40% dorosłych oraz u 20–30% dzieci i młodzieży1. Zdarzają się zarówno wśród pacjentów, jak i samych dentystów. Nie zawsze bywają jednak prawidłowo rozpoznane. Objawy alergii często przypominają infekcje bakteryjne, grzybicze lub reakcje na bodźce mechaniczne.
Czym właściwie jest alergia na materiały stomatologiczne?
Termin „alergia” został po raz pierwszy wprowadzony ponad 100 lat temu przez austriackiego lekarza Clemensa von Pirqueta. Określił nim chorobliwą reakcję organizmu na substancje, które u większości osób nie powodują negatywnych objawów. Gabinet dentystyczny to miejsce, gdzie przeważnie występuje alergia kontaktowa, czyli reakcja immunologiczna, która pojawia się w miejscu bezpośredniego zetknięcia materiału stomatologicznego z błoną śluzową lub skórą. Problem dotyka zarówno pacjentów, jak i – ze względu na nieustanną ekspozycję na alergeny w czasie wykonywania pracy – stomatologów.
Działanie uczulające wykazuje m.in.:
- Metakrylan metylu – substancja wykorzystywana w akrylach protetycznych. Wykonuje się z niej m.in. protezy akrylowe.
- Metal – szczególnie nikiel, chrom czy kobalt, występujący np. w koronach metalowych oraz aparatach ortodontycznych.
- Cement – zwłaszcza na bazie żywic.
- Materiał kompozytowy – stosowany do wypełnień estetycznych.
- Preparat do czasowego wypełniania kanałów, np. jodoform.
Jak rozpoznać alergię na materiały dentystyczne?
Alergia kontaktowa na materiały stomatologiczne może objawiać się łagodnie – zaczerwienieniem, obrzękiem, a także suchością błony śluzowej. W diagnostyce bierze się również pod uwagę plamy na podniebieniu, zapalenie dziąseł, języka czy wypryski w okolicy ust.
Nierzadko alergia ma charakter ogólny, np. w postaci wysypki skórnej na twarzy, dłoniach, ramionach, dekolcie lub towarzyszą jej: łzawienie i wycieki z nosa. W niektórych przypadkach objawy występują wyłącznie poza jamą ustną, co utrudnia postawienie właściwej diagnozy.
Ponadto objawy alergii bywają mylone z infekcjami bakteryjnymi, grzybiczymi lub wirusowymi, co opóźnia skuteczne leczenie. Z tego powodu ważne jest, aby odwiedzając gabinet stomatologiczny, pacjent poinformował dentystę o wszystkich nietypowych reakcjach organizmu, które zauważył po wcześniejszych zabiegach.
Co robić, gdy podejrzewasz alergię?
Jeśli podejrzewasz u siebie alergię na materiały dentystyczne, najlepiej zgłoś to od razu specjaliście. Podstawą leczenia jest odpowiednia diagnoza, która rozpoczyna się od wywiadu lekarskiego. Dlatego przed wizytą spróbuj przypomnieć sobie okoliczności oraz czas pojawienia się zmian. Następnie stomatolog może zalecić wykonanie testów alergologicznych (najczęściej testów płatkowych), które jasno określą rodzaj substancji uczulającej.
Jeżeli alergia zostanie potwierdzona, gabinet dentystyczny powinien zapewnić bezpieczne środki zapobiegawcze:
- Dla pacjentów uczulonych na akryl dostępne są np. protezy acronowe (elastyczne) lub acetalowe (wysoce biozgodne, estetyczne i komfortowe).
- Tymczasowe korony czy mosty, które standardowo wykonuje się z akrylu, można zastąpić bezpiecznymi materiałami kompozytowymi.
- Przy alergii na metale stosowane w koronach czy aparatach ortodontycznych, można sięgnąć po ceramikę bezmetalową lub specjalne stopy tytanu, które rzadko powodują reakcje uczuleniowe.
Nasz gabinet stomatologiczny oferuje możliwość zastosowania alternatywnych materiałów stomatologicznych. Zdajemy sobie sprawę, że podstawą bezpieczeństwa jest znajomość historii pacjenta, która pozwala dobrać leczenie do indywidualnych potrzeb.
Źródła:
- Izabela Stwora, Radosław Gawlik, Alergie w stomatologii, https://annales.sum.edu.pl/pdf-131431-60066?filename=60066.pdf. ↩︎
